INSTRUKCJE EKSPLOATACJI WYKONYWANIA PRAC STWARZAJĄCYCH MOŻLIWOŚĆ WYSTĄPIENIA SZCZEGÓLNEGO ZAGROŻENIA DLA ZDROWIA I DLA ŻYCIA LUDZKIEGO I PRAC SZCZEGÓLNIE NIEBEZPIECZNYCH

Instrukcje eksploatacji wykonania prac stwarzających możliwość wystąpienia szczególnego zagrożenia dla zdrowia i dla życia ludzkiego i prac szczególnie niebezpiecznych

W związku z rosnącą potrzebą zapewnienia zgodności z przepisami prawa oraz uproszczenia formalności związanych z organizacją pracy w zakładach przemysłowych, coraz większego znaczenia nabiera właściwe opracowanie instrukcji dla prac stwarzających możliwość wystąpienia szczególnego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzkiego oraz prac szczególnie niebezpiecznych.

Instrukcje te stanowią praktyczne narzędzie pozwalające uporządkować sposób wykonywania prac eksploatacyjnych oraz ograniczyć formalności organizacyjne, przy jednoczesnym zachowaniu wysokiego poziomu bezpieczeństwa pracy.

Podstawa prawna i znaczenie instrukcji

Zgodnie z § 29 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Energii z dnia 28 sierpnia 2019 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych:

„Prace eksploatacyjne mogą być wykonywane bez polecenia pisemnego, jeżeli zostały określone w instrukcji ustalonej przez pracodawcę.”

Oznacza to, że opracowanie instrukcji eksploatacji dla określonych rodzajów prac pozwala na ich wykonywanie bez konieczności każdorazowego wystawiania Polecenia Pisemnego.

W praktyce rozwiązanie to znacząco usprawnia organizację pracy, szczególnie w przypadku prac powtarzalnych.

Charakter i przeznaczenie instrukcji

Instrukcja eksploatacji wykonywania konkretnego rodzaju prac jest formalnym dokumentem zatwierdzonym przez pracodawcę, który określa zasady bezpiecznego wykonywania prac niezależnie od urządzenia czy lokalizacji w zakładzie.

Dokument ten jest przeznaczony przede wszystkim dla:

·         pracodawców odpowiedzialnych za organizację i bezpieczeństwo pracy,

·         osób kierujących pracownikami (kierownicy, mistrzowie, brygadziści),

·         służb technicznych i utrzymania ruchu,

·         pracowników wykonujących prace eksploatacyjne, remontowe i konserwacyjne,

·         firm zewnętrznych realizujących prace na terenie zakładu.

Instrukcja znajduje szczególne zastosowanie w organizacjach, w których prace wykonywane są w warunkach ograniczonych zasobów kadrowych lub presji czasu, a jednocześnie konieczne jest zachowanie zgodności z przepisami.

Zakres i zawartość instrukcji

Instrukcja eksploatacji dla prac szczególnie niebezpiecznych powinna w sposób jednoznaczny określać:

1.      Wykaz prac objętych instrukcją,

2.      Procedury wykonywania prac,

3.      Analizę podstawowych zagrożeń występujących w strefie pracy,

4.      Wymagania dotyczące środków ochrony zbiorowej i indywidualnej oraz innych środków ochronnych,

5.      Opis przyrządów pomiarowych oraz zasad ich użytkowania,

6.      Warunki środowiskowe występujące w strefie pracy,

7.      Wymagania kwalifikacyjne dla osób wykonujących prace,

8.      Wymagania w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy,

9.      Organizację prowadzenia prac.

Dokument powinien być dostosowany do rzeczywistych warunków technicznych i organizacyjnych występujących w zakładzie.

Zakres prac objętych instrukcjami

Instrukcje opracowuje się najczęściej dla prac powtarzalnych o podwyższonym ryzyku, wykonywanych zarówno przez personel własny, jak i firmy zewnętrzne.

Do typowych prac objętych instrukcjami należą:

1.      Prace w przestrzeniach zamkniętych (zbiorniki, kanały, kotły, komory),

2.      Prace w pobliżu napięcia i pod napięciem (pomiary, konserwacje, naprawy),

3.      Prace pożarowo niebezpieczne,

4.      Prace na wysokości (inspekcje, montaże, czyszczenie),

5.      Prace przy rurociągach (woda, para, gaz, sprężone powietrze),

6.      Rozładunek paliw z autocystern,

7.      Prace remontowe, przeglądy, usuwanie awarii,

8.      Prace z użyciem materiałów niebezpiecznych,

9.      Inne prace powtarzalne wyłonione na podstawie analizy Rejestru Poleceń Pisemnych.

Korzyści z wdrożenia instrukcji

Wdrożenie instrukcji eksploatacji dla prac szczególnie niebezpiecznych pozwala na:

·         ograniczenie liczby poleceń pisemnych,

·         uproszczenie organizacji pracy,

·         skrócenie czasu przygotowania robót,

·         zwiększenie powtarzalności i standaryzacji działań,

·         poprawę bezpieczeństwa pracy,

·         zapewnienie zgodności z przepisami.

W praktyce jest to jedno z najskuteczniejszych narzędzi usprawnienia organizacji pracy przy jednoczesnym zachowaniu wysokiego poziomu bezpieczeństwa.

Najczęstsze błędy

W praktyce spotyka się instrukcje, które nie spełniają swojej funkcji.

Do najczęstszych problemów należą:

·         zbyt ogólne zapisy,

·         brak odniesienia do rzeczywistych prac,

·         kopiowanie dokumentów z innych zakładów,

·         brak aktualizacji po zmianach technicznych,

·         nieuwzględnianie prac powtarzalnych,

·         brak powiązania z Poleceniami Pisemnymi.

Taka instrukcja ma ograniczoną wartość praktyczną i nie zapewnia właściwego poziomu bezpieczeństwa.

Podsumowanie

Instrukcje eksploatacji dla prac szczególnie niebezpiecznych stanowią istotne narzędzie zapewnienia bezpieczeństwa oraz zgodności z przepisami. Umożliwiają uporządkowanie organizacji prac i ograniczenie ryzyka, a jednocześnie pozwalają na uproszczenie procedur poprzez eliminację konieczności każdorazowego wystawiania polecenia pisemnego. W praktyce wspierają sprawne i bezpieczne prowadzenie prac w zakładzie.