Zmiany w normie PN-EN ISO 13855 – kiedy należy zweryfikować pomiary dobiegometryczne?

Zmiany w normie PN-EN ISO 13855 – kiedy należy zweryfikować pomiary dobiegometryczne?

W czerwcu 2025 roku opublikowano nowe wydanie normy PN-EN ISO 13855, wdrażające międzynarodową normę ISO 13855:2024. Dokument określa zasady wyznaczania odległości bezpieczeństwa technicznych środków ochronnych od stref niebezpiecznych maszyn i stanowi podstawę do projektowania oraz weryfikacji systemów bezpieczeństwa wykorzystujących m.in. kurtyny świetlne, skanery laserowe czy urządzenia sterowania oburęcznego.

Nowe wydanie normy wzbudziło wiele pytań wśród przedsiębiorców i osób odpowiedzialnych za bezpieczeństwo maszyn. Czy wcześniejsze pomiary dobiegometryczne są nadal aktualne? Czy konieczne jest ponowne wykonanie pomiarów? A może nowe wymagania dotyczą wyłącznie nowych maszyn?

Odpowiedź nie jest jednoznaczna i zależy przede wszystkim od historii danej maszyny oraz zakresu przeprowadzonych zmian.

Dlaczego zaktualizowano normę PN-EN ISO 13855?

Od publikacji poprzedniego wydania minęło kilkanaście lat. W tym czasie znacząco rozwinęły się technologie stosowane w systemach bezpieczeństwa maszyn. Obecnie w zakładach przemysłowych coraz częściej wykorzystuje się nowoczesne urządzenia optoelektroniczne, skanery bezpieczeństwa, zaawansowane układy sterowania oraz rozwiązania, które nie były powszechne w chwili opracowywania poprzedniej wersji normy.

Celem aktualizacji było dostosowanie dokumentu do obecnego stanu wiedzy technicznej oraz rozszerzenie jego zakresu o rozwiązania stosowane we współczesnym przemyśle.

Co zmiany oznaczają dla użytkowników maszyn?

Z punktu widzenia przedsiębiorcy najważniejsza jest jedna informacja – samo opublikowanie nowego wydania normy nie powoduje automatycznej utraty ważności wcześniej wykonanych pomiarów dobiegometrycznych.

Jeżeli od czasu wykonania pomiarów maszyna nie była modernizowana, nie zmieniono układu bezpieczeństwa ani urządzeń ochronnych, wcześniejsza dokumentacja nadal potwierdza stan maszyny z dnia wykonania badań.

Nowa norma ma natomiast duże znaczenie podczas projektowania nowych maszyn, modernizacji istniejących stanowisk oraz ponownej oceny bezpieczeństwa po wprowadzonych zmianach.

Kiedy należy zweryfikować pomiary dobiegometryczne?

Choć publikacja nowego wydania normy nie oznacza obowiązku natychmiastowego wykonania nowych pomiarów, istnieje wiele sytuacji, w których ich ponowna weryfikacja jest uzasadniona.

Dotyczy to przede wszystkim przypadków, gdy:

• zmodernizowano maszynę,
• wymieniono kurtynę świetlną, skaner bezpieczeństwa lub inne urządzenie ochronne,
• zmodyfikowano układ sterowania odpowiedzialny za funkcje bezpieczeństwa,
• wymieniono elementy napędu lub hamowania mogące wpływać na czas zatrzymania,
• przebudowano stanowisko pracy,
• wykonywana jest ponowna ocena ryzyka,
• planowane jest dostosowanie maszyny do aktualnych wymagań bezpieczeństwa.

W każdej z tych sytuacji warto sprawdzić, czy rzeczywisty czas zatrzymania maszyny nadal zapewnia właściwe działanie zastosowanych zabezpieczeń.

Dlaczego warto okresowo sprawdzać czas zatrzymania maszyny?

Maszyny zmieniają się wraz z eksploatacją. Zużywają się elementy mechaniczne, prowadzone są naprawy, wymieniane są podzespoły, a niekiedy wykonywane są modernizacje, które z pozoru nie mają wpływu na bezpieczeństwo. W praktyce nawet niewielkie zmiany mogą wydłużyć czas zatrzymania maszyny.

Jeżeli rzeczywisty czas zatrzymania ulegnie zmianie, wcześniej prawidłowo dobrana odległość kurtyny świetlnej lub skanera bezpieczeństwa może okazać się niewystarczająca.

Dlatego okresowa weryfikacja pomiarów dobiegometrycznych jest dobrą praktyką pozwalającą potwierdzić, że zastosowane środki ochronne nadal skutecznie chronią operatorów.

Czy warto zweryfikować starsze pomiary?

Jeżeli pomiary wykonywano wiele lat temu, warto przeanalizować historię maszyny i odpowiedzieć na kilka pytań:

• Czy od tego czasu przeprowadzano modernizacje?
• Czy wymieniano elementy układu bezpieczeństwa?
• Czy zmieniono sposób pracy maszyny lub organizację stanowiska?
• Czy dokumentacja odpowiada obecnemu stanowi technicznemu urządzenia?

Jeżeli na którekolwiek z tych pytań odpowiedź brzmi „tak”, warto rozważyć ponowną weryfikację czasu zatrzymania maszyny oraz rozmieszczenia urządzeń ochronnych.

Podsumowanie

Nowe wydanie normy PN-EN ISO 13855 nie oznacza obowiązku natychmiastowego wykonywania pomiarów dobiegometrycznych na wszystkich maszynach. Jest jednak dobrym momentem, aby sprawdzić, czy od czasu ostatnich pomiarów nie wprowadzono zmian, które mogły wpłynąć na bezpieczeństwo pracy.

Jeżeli maszyna była modernizowana, przebudowywana lub od wielu lat nie weryfikowano czasu jej zatrzymania, warto przeprowadzić analizę i – w razie potrzeby – wykonać ponowne pomiary dobiegometryczne. To nie tylko sposób na potwierdzenie zgodności z aktualnym stanem wiedzy technicznej, ale przede wszystkim inwestycja w bezpieczeństwo pracowników i niezawodność procesu produkcyjnego.